Khái niệm "độ tuổi sức khỏe" trên thiết bị đeo chỉ là một chiêu trò tâm lý

🌐 KHÁI NIỆM "ĐỘ TUỔI SỨC KHỎE" TRÊN THIẾT BỊ ĐEO CHỈ LÀ MỘT CHIÊU TRÒ TÂM LÝ

Đây là Optimizer, bản tin hàng tuần do biên tập viên cao cấp Victoria Song của The Verge thực hiện, mổ xẻ và bàn luận về các món đồ công nghệ mới nhất hứa hẹn thay đổi cuộc sống của bạn.

Trong buổi công bố Apple Watch tuần trước, tôi đã thốt lên một tiếng "Khônggggg!" rõ to tại Nhà hát Steve Jobs. Cùng với một chỉ số sẵn sàng (readiness metric) mới và ứng dụng Sức khỏe (Health app) được thiết kế lại, Apple vừa thông báo rằng vào cuối năm nay, họ sẽ ra mắt một tính năng trường thọ mới mang tên Health Age (Độ tuổi sức khỏe).

Đây là một khái niệm quen thuộc trong thế giới thiết bị đeo và công nghệ y tế. Ý tưởng là nếu bạn nỗ lực chăm sóc sức khỏe và thể chất, độ tuổi sinh lý của bạn có thể "trẻ hơn" độ tuổi theo năm tháng (hoặc già hơn nếu bạn không cố gắng). Whoop có "Whoop age". Oura có chỉ số "độ tuổi tim mạch". Cân Withings của tôi vừa giới thiệu nhiều tính năng "thông minh trường thọ" bao gồm các chỉ số riêng biệt về "độ tuổi tim" và "độ tuổi mạch máu". Garmin cũng có "điểm độ tuổi thể chất" (fitness age score). Tại CES, tôi từng ngồi trước một chiếc gương trường thọ đo lưu lượng máu trên mặt qua một bức ảnh selfie 30 giây để ước tính "độ tuổi sinh lý" và "độ tuổi da mặt". Đầu tuần này, tôi thức dậy và phát hiện ra tấm đệm thông minh trị giá 5.000 USD của mình cũng đang ước tính "độ tuổi sinh học".

Nếu hỏi Whoop, tôi được cho là 42 tuổi. Trong hai năm qua, Oura cho biết tim tôi trẻ hơn từ 7 tuổi đến 1,5 tuổi so với tuổi thực (hiện tại là trẻ hơn 2 tuổi). Withings nói độ tuổi mạch máu của tôi lớn hơn một tuổi, trong khi tim tôi trẻ hơn 4 tuổi. Garmin nói độ tuổi thể chất của tôi là 36,5 tuổi. Còn chiếc gương trường thọ đó? Độ tuổi da mặt của tôi rõ ràng là 26 (nhờ kem chống nắng đấy!), trong khi độ tuổi sinh lý là 35. Chiếc giường hỗn xướng của tôi cho biết tuần này tôi đang "già đi" ở mức 38,7 tuổi.

Tuổi thật của tôi là 38 — và đó là con số tôi gắn bó.

Tôi không có ý định làm giảm vui của Apple (hoặc các nhà sản xuất thiết bị đeo khác). Thành thật mà nói, tôi sẽ không vội đánh giá phiên bản tính năng của Apple cho đến khi tự mình trải nghiệm. Tôi đưa ra tất cả những điều này để minh họa một điểm về việc khi nào loại tính năng này thực sự hữu ích — và khi nào bạn nên hoài nghi một cách lành mạnh. Giống như hầu hết các chỉ số, tất cả nằm ở cách định hình vấn đề.

Đúng là thông qua chế độ ăn uống lành mạnh, thói quen ngủ tốt và tập thể dục đều đặn, tình trạng sinh lý của bạn có thể tốt hơn những người cùng độ tuổi và thuộc nhóm nhân khẩu học tương tự. Tùy thuộc vào cách một công ty định nghĩa các điểm số tuổi liên quan đến trường thọ khác nhau, kết quả của bạn có thể xác định các lĩnh vực cần cải thiện. Ví dụ, tuổi Whoop của tôi có vẻ hơi "kém may mắn" vì thuật toán của nó đánh giá rất nặng các bài tập rèn luyện sức mạnh (tạ). Lần cuối cùng tôi thử nghiệm Whoop, tôi không tập tạ quá nặng và có lẽ hơi mê cardio quá mức. Nếu muốn cải thiện tuổi Whoop của mình, việc nâng tạ sẽ là cách dễ dàng để xoay chuyển con số đó theo hướng có lợi.

Khách quan mà nói, việc điều chỉnh lại thói quen tập luyện để cân bằng hơn là điều tốt cho sức khỏe lâu dài của bạn. Nếu chỉ dừng lại ở đó, loại tính năng này không có gì sai. Nhưng về mặt văn hóa, các điểm số "độ tuổi sức khỏe" này không hoạt động theo cách đó.

Cách tôi thấy mọi người thảo luận về chỉ số này phần lớn là để vuốt ve cái tôi. Nếu tuổi sức khỏe của bạn lớn hơn, có lẽ bạn sẽ không nhắc đến nó. Nó mang tính "xấu hổ" mặc dù thực ra không phải vậy. Đó là bởi vì về mặt văn hóa — ít nhất là ở phương Tây — già đi không được coi là một điều tốt. Nếu tuổi sức khỏe của bạn trẻ hơn, nó trở thành thứ để khoe khoang. Phó chủ tịch phụ trách sức khỏe của Apple, Sumbul Desai, thậm chí còn nói trong một đoạn Reels trên Instagram rằng Health Age có thể là thứ bạn khoe với bạn bè. Điều đó giải thích tại sao doanh nhân công nghệ Bryan Johnson — nổi tiếng với mong muốn không bao giờ chết — lại đăng tải một quan điểm ngớ ngẩn trên X về việc người ngoài hành tinh sẽ khó phân biệt được ông với con trai tuổi teen của mình, kèm theo biểu đồ mang tiêu đề "Bryan Johnson giống 18 tuổi hay 49 tuổi hơn?". Johnson năm nay 49 tuổi; trông ông có vẻ trẻ hơn một chút, và các chỉ số của ông có thể tương đương với một người trẻ hơn rất nhiều tính trên mức trung bình, nhưng trạng thái hiện tại của ông suy cho cùng chỉ là diện mạo của tuổi 49 đối với riêng ông.

Hơn thế nữa, độ tuổi do thiết bị đeo xác định thường không phản ánh toàn bộ bức tranh. Bạn có thể làm mọi cách để tối ưu hóa chỉ số Tuổi Whoop, đi khám sức khỏe định kỳ và phát hiện ra lượng cholesterol của mình cao ngút trời. Một độc giả từng kể cho tôi nghe chính xác câu chuyện này. Bạn có thể tối ưu hóa tất cả các yếu tố sức khỏe lối sống nằm trong tầm kiểm soát — chế độ ăn uống, tập thể dục và giấc ngủ — như Bryan Johnson và cuối cùng vẫn mắc bệnh viêm dạ dày tự miễn, như ông ấy mắc phải. Một phần sức khỏe của bạn được mã hóa trong di truyền học, và dù bạn có thể cải thiện tỷ lệ thành công, số phận cuối cùng không phải lúc nào cũng do bạn quyết định. Tất cả chúng ta đều biết ai đó khỏe như voi nhưng lại qua đời khi còn rất trẻ do một tai nạn hy hữu.

Cá nhân tôi, các độ tuổi sức khỏe khác nhau của tôi luôn cho thấy tôi trẻ hơn một chút so với tuổi thật. Nhưng ngay cả như vậy, đó cũng không phải là bức tranh chính xác về quá trình tôi đang già đi. Chắc chắn tôi sung sức hơn ở tuổi 38 so với năm 18 tuổi. Hồi tuổi teen, tôi thậm chí không thể chạy nổi một dặm không nghỉ, còn ở tuổi 30, tôi đã hoàn thành nhiều giải chạy bán marathon (half-marathon). Nhưng xương khớp của tôi cũng kêu răng rắc nhiều hơn. Tôi không thể thức trắng đêm mà không cần cà phê như trước, dù tôi ăn uống lành mạnh hơn nhiều. Không quan trọng là tôi bôi thứ thuốc gì lên tóc hay uống loại thực phẩm bổ sung nào; tóc bạc vẫn cứ mọc lên. Năm ngoái tôi có thể hình tốt hơn, và các thiết bị đeo đều ca ngợi việc tập luyện đều đặn của tôi đến mức tôi liên tục bị chấn thương. Năm nay tôi ít sung sức hơn. Tôi đã sụt khoảng 5 pound cơ, nếu tin vào cân thông minh, nhưng các biomarker trao đổi chất của tôi lại khỏe mạnh hơn rất nhiều. Đến mức đầu tuần này, bác sĩ đã vỗ lưng tôi và nói rằng bà nhìn thấy mọi nỗ lực tôi đã bỏ ra trong suốt năm qua. Thế nhưng cho đến gần đây, các thiết bị đeo của tôi vẫn đinh ninh rằng sức khỏe của tôi đang lao dốc.

Tôi thực sự tin rằng độ tuổi sức khỏe vốn được định hình như một cách hữu ích để trực quan hóa những thay đổi nhỏ trong lối sống có thể cải thiện sức khỏe tổng thể khi bạn già đi. Nhưng vì tất cả chúng được định nghĩa khác nhau và sử dụng nhiều thông số khác nhau, chúng đã trở thành những "điểm số" kỳ lạ có thể đưa ra những phán xét sai lầm về mức độ bạn đang làm tốt ra sao. Nhìn vào đống "độ tuổi" lộn xộn của mình, tôi không thể nói cho bạn biết bất kỳ điều gì trong số đó thực sự có ý nghĩa gì.

Không phải để bàn chuyện quá triết lý, nhưng thời gian, theo như chúng ta biết, chỉ có thể tiến về phía trước. Chiếc giường khó tính của tôi có phần đúng. Mỗi tuần, tôi sẽ có xu hướng già đi vì đó đơn giản là cách thời gian vận hành. Dù có là chỉ số thiết bị đeo hay loại thuốc mới kỳ diệu nào đi nữa, không ai trong chúng ta có thể cải lão hoàn đồng theo kiểu Benjamin Button để trốn tránh thực tế đó.

Điều đó đưa tôi đến triết lý hiện tại của mình: Tôi 38 tuổi một cách không thể đảo ngược, và tôi đang làm khá tốt nếu bạn hỏi tôi.

🗞 Nguồn: The Verge

#vgsnews #vgs #tintuc